ASSESSMENT

Bron: www.carrieretijger.nl, auteur: Marieke van Oosterhout
 
"Een assessment maakt deel uit van de sollicitatieprocedure" zie je soms in een vacature vermeld staan. Je potentiële werkgever hoopt op deze manier een beeld te krijgen van je kennis, capaciteiten, vaardigheden en karaktereigenschappen. Een assessment vindt meestal na de tweede gespreksronde plaats. Maar: wat is een assessment? Wat kun je verwachten? En wat moet je wel en niet doen?
 
De term 'assessment' komt uit het Engels en betekent 'taxatie' of 'beoordeling'. De hoofddoelstelling van een assessment is te achterhalen of jij de geschikte kandidaat voor een bepaalde functie bent. Naast de 'harde' functie-eisen, zoals je intelligentieniveau, worden ook de zachte functie-eisen, zoals je persoonlijkheid en je communicatieve vaardigheden, getest. Bij een assessment word je geobserveerd in een nagebootste werksituatie met testen, rollenspellen, taakopdrachten en interviews. De kosten van een assessment zijn behoorlijk en je zult zo'n assessment dan ook niet bij elke sollicitatieprocedure tegenkomen. Vooral waar het gaat om hogere functies wordt veel gebruik gemaakt van een assessment.
 
Inhoud van een assessment
Het ene assessment verschilt van het andere. Het hangt er per sessie vanaf wat de opdrachtgever (meestal je aanstaande werkgever) belangrijk vindt. Voor de ene functie is het bijvoorbeeld belangrijk om goede verkooptechnieken in huis te hebben, terwijl bij een andere functie je leidinggevende capaciteiten weer doorslaggevend zijn. Aan de hand van de wensen van de opdrachtgever wordt een assessment opgesteld.
 
Uit welke onderdelen bestaat een assessment?
 
  1. Interview
Het interview tijdens een assessment is niet zomaar een gesprek of een leuk praatje. De psycholoog gaat gericht op zoek naar informatie over jou als persoon. De interviewer heeft een lijst met vragen die je één voor één moet beantwoorden of het gesprek is meer open zodat je zelf het gesprek kunt sturen.
  1. IQ-test
Intelligentietesten heb je in vele soorten en maten. De informatie die je moet verwerken, kan worden aangeboden in woorden, beelden of getallen. In de praktijk zijn er van alle drie de typen vele tientallen testen in omloop, die elk afzonderlijk een specifiek deel van de intelligentie onderzoeken. De IQ-testen die het meest voorkomen bij een assessment, zijn de testen die je intelligentieniveau en je redeneervermogen onderzoeken.
  1. Persoonlijkheidstest
Bij een persoonlijkheidstest krijg je uitspraken voorgelegd over gedragingen of meningen, waarbij jij aan moet geven in welke mate deze van toepassing zijn op jou of in hoeverre jij het eens bent met de uitspraak.
  1. Praktijksimulatie
Bij het assessment wordt vaak gebruik gemaakt van praktijksimulaties. De bekendste zijn de postbak, het tweegesprek, de presentatie, de fact-findingopdracht en de groepsdiscussie. Er zijn natuurlijk varianten en combinatievormen denkbaar, waarbij je bijvoorbeeld eerst een postbakoefening doet en daarna in een presentatie je aanpak verantwoordt.
  • Postbak
De postbak-methode, ook wel de 'in-basket-test' genoemd, is misschien wel het meest gebruikte instrument bij een assessment. Je postbak is gevuld met een stapel post, variërend van korte memo's, kattebelletjes en telefoonkladjes tot vertrouwelijke brieven en belangrijke rapporten. Het is aan jou de taak om binnen de afgesproken tijd de post af te handelen en de juiste acties te ondernemen. Het spreekt voor zich dat niet alle post in eerste instantie even belangrijk is. Op deze manier wordt getest of je snel en adequaat hoofd- van bijzaken kunt onderscheiden en hoe jij orde in de chaos weet aan brengen.
  • Tweegesprek
Een tweegesprek met een acteur maakt vaak onderdeel uit van een assessment. Afhankelijk van de functie waarop het assessment is gericht, kan zo'n rollenspel gaan om een verkoopgesprek, een functioneringsgesprek of een gesprek met een klagende klant. Je dient een aantal vooraf bepaalde doelen te bereiken.
  • Presentatie
Het geven van een presentatie kan een onderdeel zijn van je assessment. Je krijgt ongeveer een half uur de tijd om je voordracht voor te bereiden. Soms moet het verhaal zonder hulpmiddelen gehouden worden, soms kun je gebruik maken van een flip-over of een overheadprojector met (handgeschreven) sheets.
  • Fact-finding
In de fact-finding opdracht krijg je een probleem voorgelegd, maar er ontbreekt belangrijke informatie. Deze informatie moet je tijdens een gesprek met een persoon die de rol speelt van opdrachtgever zien te achterhalen. Tijdens de voorbereiding van het gesprek is het belangrijk na te gaan welke informatie ontbreekt en hoe je die informatie boven tafel kunt krijgen.
  • Groepsdiscussie
Je krijgt de opdracht om in discussie met andere kandidaten binnen een bepaald tijdsbestek een lastig probleem op te lossen. De verdeling van een beperkt budget, de noodzaak om de organisatie te reorganiseren of beslissingen over kostbare investeringen, zijn enkele voorbeelden van mogelijke onderwerpen. Vaak krijg je de opdracht om je eigen deelbelang goed in het gaten te houden.
 
De uitslag
Meestal krijg je binnen een week de uitslag van het assessment. In het eindrapport zet de psycholoog zijn conclusie over je geschiktheid voor de functie uiteen. Bijna alle psychologen werken volgens de code van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), en volgens deze code heb je het recht op inzage, nabespreking en blokkade van het rapport. In het laatste geval mag de psycholoog dan op geen enkele wijze aan de opdrachtgever rapporteren over de uitkomst van je assessment, ook niet mondeling. Je verspeelt hiermee natuurlijk wel je kansen op de baan, dus erg verstandig is het niet.
 
Duur van een assessment
De duur van een assessment kan variëren van enkele uren tot meerdere dagen.
Veel bedrijven besteden de procedure uit aan een professioneel testbureau, maar er zijn ook bedrijven die zelf gekwalificeerde psychologen in dienst hebben die een assessment bij kandidaten afnemen.
 
Enkele tips ter voorbereiding op een assessment
  • De psychologen bekijken je als een mogelijke representant van de organisatie waarvoor je wilt gaan werken. Kleed je dus zo dat jij de beoogde organisatie zou kunnen vertegenwoordigen.
  • Zorg dat je uitgerust bent. Een assessment kost veel energie en vergt veel van je uithoudingsvermogen.
  • Bereid je goed voor. Het is aan te bevelen een boek over dit onderwerp te lezen zodat je weet wat je kunt verwachten. Ook kun je een aantal oefentests maken.
  • Doe je niet mooier of beter voor dan je bent. De beoordelaars van een assessment zijn ervaren gedragsdeskundigen en zij doorzien veel. Het is tenslotte hun vak.
 
Assessmentfouten
  1. Zelfingenomenheid
Denk niet: "Dat doe ik wel even". Een assessment is een serieuze aangelegenheid waarbij je al je kwaliteiten moet aanspreken.
  1. Kwaad worden
Kwaad worden is een teken van onmacht. Blijf vooral rustig, ook als een opdracht niet gaat zoals je wilt.
  1. Geen initiatief nemen
Door een afwachtende houding aan te nemen, laat je te weinig van jezelf zien. Een actieve houding tijdens je assessment is dus erg belangrijk.
  1. Niet voorbereiden
Het geeft rust als je weet wat je kunt verwachten en wat mogelijke vragen zijn. Naast het lezen van een boek, kun je ook bij je familie of vrienden informeren of iemand al eens een assessment heeft gehad. 
 
Ten slotte: helaas zijn er nogal wat bureaus die onprofessioneel te werk gaan. Je toekomstige werkgever weet soms ook tevoren niet precies welke kwaliteit hij in huis heeft gehaald. Zorg daarom dat je weet bij welk bureau het assessment plaatsvindt en weet wat je rechten zijn. Twijfel je direct na het assessment aan de redelijkheid van de opdrachten of de begeleiding erbij, probeer dan je kritiek zakelijk en rustig aan de leiding van de sollicitatieprocedure door te geven.
 
Aanbevolen boek
Kok, B. en Jongh de, F. (2004), Assessment doen, hoe werkt het voor jou? Amsterdam: Het Spectrum. Een heel informatief boek waarin je alles leest over assessments. Je leert ook hoe het assessment een waardevol onderdeel van je loopbaan kan zijn. 
 
Aanbevolen websites
Hoe overleef ik een assessment: praktische tips en een stappenplan.
Ter voorbereiding op je assessment vind je op de site 123test.nl een scala aan tests, zoals de mini IQ-test of de groepsroltest.