ARBEIDSMARKTEXPERTS OVER 2014: OPTIMISME EN ONDERHANDELEN

Bron: www.intermediair.nl , auteur: Carien ten Have
 
In 2014 schijnt er weer licht aan het einde van de tunnel. Maar zet je als werknemer ook schrap voor een grondige herziening van de arbeidsvoorwaarden.
 
2013 was het jaar van de demotie, de al dan niet vrijwillige salarisverlaging, en de achteruitgang in tarieven voor ZZP'ers. Arbeidsvoorwaarden werden versoberd. Werknemers verschoven naar lagere functies. We leken het allemaal maar knarsetandend te accepteren. Want het is crisis, dus wat moet je? Aan het eind van het jaar pakte de rekening toch iets minder gunstig uit dan gehoopt.
 
Kan je in 2014 meer salaris eisen?
Is 2014 het jaar waarin je weer salarisverhoging kunt eisen? De stap naar een hogere functie mag wagen? En je tarieven weer naar een behoorlijke uurvergoeding kunt opschroeven? Of is het nog steeds niets van dat alles, en kun je nóg een jaar op de blaren zitten in de hoop dat de crisis nu echt bijna voorbij is? Hans van der Spek - Berenschot: "Een inschatting van de richting van de ontwikkelingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden salaris en allerlei andere vergoedingen  en voorzieningen zijn wat eenvoudiger te duiden dan de  prognose van het tempo waarin deze plaats zullen gaan vinden. Een belangrijke ontwikkeling, zeker ook in 2014, is het steeds diffuser worden van de arbeidsmarkt. Niet alleen worden de verschillen tussen sectoren, bedrijven en regio's groter, maar ook tussen functiegroepen, ja zelfs tot op het niveau van functie."
 
Loonoffers zullen nog voorkomen
"Dit betekent dat de mate waarin er sprake is van het loslaten van de nullijn sterk zal variëren, niet alleen per bedrijf, maar ook binnen de grenzen van een organisatie. Ook in 2014 zullen er bedrijven zijn die zich, door de economische situatie waarin zij verkeren, genoodzaakt zien om een loonoffer aan het personeel te vragen, terwijl er aan de andere kant organisaties zijn die, de wind weer in de zeilen voelen, aan de door de vakbonden gestelde looneis van drie procent kunnen voldoen." 
"Voor veel bedrijven is het nog te vroeg een ruimhartige loonverhoging en zal er met creativiteit loonruimte gecreëerd moeten worden bijvoorbeeld door inlevering van verlofdagen of toeslagen."
 
Een grondige herziening van de arbeidsvoorwaarden
"Op de langere termijn gaan we een grondige herziening van de arbeidsvoorwaardenafspraken tegemoet. Cao's en bedrijfsregelingen zijn overblijfselen uit de voorgaande industriële revolutie. Een tijdsgewricht waarin niet alleen bedrijfsprocessen en organisatiestructuren tot in het extreme werden gestandaardiseerd, maar ook de afspraken met betrekking tot de primaire en secundaire beloning bedrijfstak- of bedrijfs-breed werden ingekaderd."
"Inmiddels bevinden organisaties zich binnen een andere context. Er is meer behoefte aan flexibiliteit als het gaat om de inzet en beloning van medewerkers. Dat klinkt wellicht bedreigend voor de belangen van de werknemers, maar uiteindelijk zijn deze ook gebaad bij een gezonde bedrijfsvoering en niet bij een werkgever die vlucht in een extreme flexibele schil of door middel van een doorstart arbeidsvoorwaarden op een competitief niveau brengt."
 
Licht aan het einde van de tunnel
Jacco van den Berg - Van den Berg Training en Advies: "Er schijnt weer licht te schijnen aan het einde van de tunnel. De groei van de VS is wederom opwaarts bijgesteld en Ierland is los van het financiële infuus. Nog dichter bij huis,het dieptepunt van de huizenmarktprijzen ligt volgens de mensen die er verstand van hebben achter ons en de op het Binnenhof afgesloten akkoorden moeten voor een stevig fundament voor de toekomst zorgen."
"Schijnt, want wat is dan de betekenis van zo'n afwaardering van Europa door zo'n Amerikaanse kredietbeoordelaar? En de vele duizenden medewerkers die iedere maand nog steeds hun baan verliezen, hebben echt geen oog en oor voor een toekomstig stevig fundament. Voor hen zijn de zorgen niet voor morgen."
"Het blijven lastige tijden, ook in 2014. Bedrijven zetten de tering naar de nering en in hun overlevingsstrijd stellen zij medewerkers voor de keuze: een lager salaris en versoberde arbeidsvoorwaarden of (op termijn) sluiting van de organisatie? Chantage of een zuivere voorstelling van zaken? Ik weet het niet, wel weet ik dat veel medewerkers kiezen voor hun baan en ik begrijp ze."
 
Bedrijven krijgen zuchtjes wind in de zeilen
"Ook begrijp ik de ZZP'ers die tegen lagere tarieven werken om toch maar zijn vaste kosten goed te maken. Dat geldt ook voor een academisch opgeleide (ontslagen) medewerkers die werk onder zijn niveau verricht. Ook bij hen thuis moet de schoorsteen blijven roken. In 2014 dan maar hopen op betere tijden en nog even op een houtje bijten? Ja, op veel zaken kun je als individu geen invloed uitoefenen. Maar afwachten heeft iets lijdzaams in zich en daar kom je vaak niet verder mee."
"Goed beschouwd vindt al het bovenstaande zijn oorsprong in het fenomeen dat marktwerking heet. Hier op voortbordurend is het verstandig, misschien is noodzakelijk een beter woord, scherp op de bril te krijgen hoe de markt nu precies werkt. Nu bedrijven zuchtjes wind in de zeilen krijgen, is het als medewerker, organisatie, werkloze of ZZP'er belangrijk(er) te achterhalen waar behoeften (komen te) liggen." 
"Ontwikkel aansluitend een dienst, laat je omscholen, zet je zelf nog meer in je kracht, et cetera en zorg dus voor een blijvend passend aanbod en blijf waarde toevoegen. Een te optimistisch geluid? Wellicht, maar is het niet leuker je in te spannen om klaar te zijn voor nieuwe tijden dan te wachten op betere tijden?"
 
Op korte termijn is de arbeidsmarkt niet florissant
Ron Peters - FNV Bondgenoten: "Het was een moeizaam jaar, zowel voor werknemers als voor ZZP'ers. Natuurlijk het moeilijkst voor werknemers die hun baan kwijt raakten en vervolgens maar moe(s)ten zien weer ergens aan het werk te komen. Waarbij een vaste baan er sowieso nauwelijks inzit. En voor ZZP'ers die hun opdrachtenportefeuille zagen opdrogen. Maar de situatie was ook niet geweldig als je wel het geluk had je baan te behouden, een nieuwe baan te krijgen of als ZZP'er nog de nodige opdrachten te verwerven."
"Want om arbeid maar goedkoper te maken moest er qua (collectieve en individuele) beloningsontwikkeling een pas op de plaats gemaakt worden, werden diverse toeslagen en secundaire arbeidsvoorwaarden versoberd, werden werknemers met onvrijwillige demotie geconfronteerd. En ZZP'ers moesten hun tarieven verlagen, soms fors, om in ieder geval nog opdrachten te houden of te krijgen."
"Wat gaat het komend jaar brengen? Er gloort economisch een voorzichtig lichtje aan de horizon, maar de kilte van de winter is nog lang niet voorbij. De perspectieven qua werkgelegenheid en ontwikkeling van arbeidsvoorwaarden zijn op korte(re) termijn nog allesbehalve florissant. Wat kun je in deze context als individu doen om je perspectieven te verbeteren?"
 
Realistisch perspectief als werknemer
"Werknemers kunnen zich, vanuit het idee dat eendracht meer macht maakt, aansluiten bij vakbonden om collectief een vuist te maken tegen nog verdere aantasting van werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden. Dit geldt zeker voor het toenemende leger flexibele krachten (uitzendkrachten, payrollers e.d.). Maar het geldt ook voor werknemers die nu nog denken dat ze het wel goed geregeld hebben." 
"Als individuele werknemer zal je het komende jaar je perspectieven in ieder geval realistisch moeten inschatten. Oriënteer je op de ontwikkelingen die je organisatie doormaakt. Denk na over welke opleiding je zou willen volgen om je inzetbaarheid, en daarmee je kans op behoud van werk (in- en extern!), te vergroten en bespreek dat met je werkgever." 
 
Weet waar je beloning op gebaseerd is
"Bekijk het beloningssysteem, en eventueel bijbehorende beoordelingssysteem, dat in je organisatie wordt toegepast eens goed. Zodat je weet waar je beloning op gebaseerd is en wat je zou moeten doen om eventueel een hogere beloning te krijgen. Lees de cao of vraag na bij personeelszaken. Vergelijk je beloning eens met wat elders voor soortgelijke functies van vergelijkbaar niveau (!) wordt betaald door beloningswebsites als De Loonwijzer te bezoeken of het Intermediair Salariskompas raadplegen."
"En besef vooral goed dat de bomen niet de hemel in groeien en dat het behoud van een baan een groot goed is. Voor ZZP'ers geldt dat ze niet zover in hun tarieven moeten blijven snijden dat ze met zijn allen in een race naar het putje terechtkomen en steeds goedkoper steeds meer moeten doen."
 
Alle goeds voor 2014!
"Voor opdrachtgevers die voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten. Dat biedt op termijn geen enkel perspectief en leidt alleen maar tot collectieve armoede en werkdruk onder ZZP"ers. Probeer in ieder geval een baan voor een paar dagen per week te krijgen, zodat je van enig inkomen en sociale zekerheid bent verzekerd. Ik wens u voor 2014 alle goeds toe!"